Πυρ ομαδόν για την αντισυνταγματικότητα του νέου Ενιαίου Φόρου Ακινήτων εξαπολύουν μέσω της «Κ.Ε.» οι συνταγματολόγοι Γιώργος Κατρούγκαλος και Ακρίτας Καϊδατζής. Το νομοσχέδιο που κατέθεσε η κυβέρνηση είναι νομικά διάτρητο, υποστηρίζουν, καθώς επιβαρύνει υπέρμετρα και μόνιμα την ακίνητη ιδιοκτησία, χωρίς να καταργεί τους υπόλοιπους φόρους, χωρίς να έχουν τεθεί εισοδηματικά και άλλα κοινωνικά κριτήρια.
Είναι ένα σχέδιο που οδηγεί σε υπερφορολόγηση τους ιδιοκτήτες ακινήτων και τελικώς σε δήμευση της μικρής λαϊκής ιδιοκτησίας.
Τον τελευταίο λόγο θα έχει φυσικά η Δικαιοσύνη, όπου και θα κριθεί η νομιμότητα των νέων διατάξεων, όταν και όπως καταφέρει τελικά να τους ψηφίσει στη Βουλή η κυβέρνηση, με δεδομένη την έντονη αντίδραση βουλευτών και της Ν.Δ. και του ΠΑΣΟΚ. Το Συμβούλιο της Επικρατείας έκρινε συνταγματικά ανεκτό το χαράτσι λόγω του έκτακτου χαρακτήρα του. Το ανώτατο δικαστήριο θα κρίνει και τη νέα ρύθμιση. Το αμέσως επόμενο διάστημα το ΣτΕ θα πάρει κρίσιμες αποφάσεις και σε μια σειρά καυτά ζητήματα που σχετίζονται με το σύνολο σχεδόν των μνημονιακών νόμων, όπως η διαθεσιμότητα - κινητικότητα, οι περικοπές μισθών και συντάξεων, το Μνημόνιο 3.
Στο πλαίσιο αυτό ιδιαίτερα σημαντική είναι η δήλωση-μήνυμα του προέδρου του ΣτΕ Σωτ. Ρίζου, μέσω της «Κ.Ε.» προς την κυβέρνηση, ότι οι ανώτατοι δικαστές θα κινηθούν με ρεαλισμό, αλλά θα προσπαθήσουν ταυτόχρονα να προστατεύσουν το κράτος δικαίου και το κοινωνικό κράτος. Η δήλωση του κ. Ρίζου προϊδεάζει ότι το ανώτατο δικαστήριο αυτή τη φορά δεν θα αρκεστεί (όπως έκανε στο πρώτο Μνημόνιο) μόνο στην επίκληση του δημοσίου συμφέροντος για να αιτιολογήσει κάθε κυβερνητική απόφαση, αλλά θα εξετάσει και τις επιπτώσεις τους στη συνταγματική τάξη και κοινωνική συνοχή.
ΑΚΡΙΤΑΣ ΚΑΪΔΑΤΖΗΣ (λέκτορας Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή ΑΠΘ)
Το τέλος της μικρής ιδιοκτησίας
Ο Ενιαίος Φόρος Ακινήτων (ΕΝΦΑ) βάλλει κατά της μικροϊδιοκτησίας, ενός θεσμού που, μαζί με τη δημόσια εκπαίδευση -τι σύμπτωση! κι αυτή βάλλεται πανταχόθεν-, αποτέλεσε τη ραχοκοκαλιά της ανάπτυξης αυτού του τόπου. Οπως τόσοι άλλοι της γενιάς του, ο πατέρας μου μπόρεσε και σπούδασε γιατί ο πρόσφυγας πατέρας του είχε ένα χωραφάκι για να ζει την οικογένειά του. Παραχωρητήρια σε πρόσφυγες, απαλλοτριώσεις «προς αποκατάστασιν ακτημόνων», διανομή «εθνικών γαιών». Τι Ελλάδα θα είχαμε χωρίς αυτά;
Εισπρακτικό μέτρο
Ο άμεσος σκοπός του φόρου είναι βεβαίως εισπρακτικός. Το απώτερο αποτέλεσμά του όμως θα είναι η συγκέντρωση της έγγειας ιδιοκτησίας στα χέρια λίγων. Μετά το ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας (βλ. ΤΑΙΠΕΔ), ιδού πεδίον δόξης λαμπρόν: ξεπούλημα και της (μικρής) ιδιωτικής περιουσίας. Η μεθόδευση είναι απλή: φορολογείται το πράγμα, το ακίνητο, ανεξάρτητα από το πρόσωπο. Ο ίδιος ακριβώς φόρος για όμοιο ακίνητο του μεγιστάνα και του μεροκαματιάρη. Κι ας είναι για τον πρώτο απλώς ένα asset στο χαρτοφυλάκιό του, ενώ για τον δεύτερο η στέγη της οικογένειάς του. Οσοι, οι περισσότεροι, δεν αντέξουν την υπερφορολόγηση, θα αναγκαστούν να (ξε)πουλήσουν. Μετά το sale-and-lease-back των κτηρίων του Δημοσίου, ήρθε η ώρα να πουλήσουμε το σπίτι ή το χωράφι μας, για να το νοικιάζουμε από το νέο ιδιοκτήτη. Θα ξαναδούμε τσιφλίκια; Αραγε και κολίγους;
Η «τυφλή» φορολόγηση της περιουσίας είναι κραυγαλέα άδικη και αντίκειται στο Σύνταγμα και τα ανθρώπινα δικαιώματα για 5 λόγους:
1 Προσβάλλει τη φορολογική ισότητα (άρθρο 4 παρ. 5 Συντ.), που απαιτεί οι πολίτες να συνεισφέρουν στα δημόσια βάρη «ανάλογα με τις δυνάμεις τους», διότι παραβλέπει την πραγματική φοροδοτική ικανότητα του καθενός.
2 Προσβάλλει τις αρχές της φορολογικής δικαιοσύνης, που απορρέουν από την ίδια συνταγματική διάταξη, διότι δεν λαμβάνει υπόψη την προσωπική κατάσταση και τη συνολική περιουσία του φορολογουμένου.
3 Προσβάλλει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας (άρθρο 17 Συντ. και άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ), διότι απομειώνει σταδιακά την απρόσοδη ιδίως περιουσία, την κατατρώγει σαν το σαράκι, καθιστώντας ασύμφορη τη διατήρησή της.
4 Προσβάλλει το δικαίωμα αξιοπρεπούς διαβίωσης (άρθρο 2 παρ. 1 Συντ.), διότι, μην προβλέποντας αφορολόγητο όριο, σε συνδυασμό με το σωρευτικό αποτέλεσμα άλλων επιβαρύνσεων, ενδέχεται να καταλείπει διαθέσιμο εισόδημα κάτω του ορίου της φτώχειας.
5 Προσβάλλει, τέλος, τη γενική αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντ.), διότι του φόρου απαλλάσσονται όχι οι πιο αδύναμοι, αλλά οι πιο ισχυροί ιδιοκτήτες (χαρακτηριστική η «εξαίρεση των συμβάσεων παραχώρησης του Δημοσίου που έχουν κυρωθεί με νόμο» στο άρθρο 3 παρ. 2 του νομοσχεδίου).
Το φθινόπωρο του 2011 επιβλήθηκε το ΕΕΤΗΔΕ, το περιβόητο «χαράτσι», υποτίθεται ως έκτακτος φόρος για τα έτη 2011 και 2012. Το Συμβούλιο της Επικρατείας, με την απόφαση 1972/2012 της Ολομέλειας, έκρινε ότι ένας τέτοιος φόρος είναι συνταγματικά ανεκτός μόνον επειδή είναι έκτακτος. Ο ίδιος κατ' ουσίαν φόρος, με το όνομα ΕΕΤΑ, επιβλήθηκε και για το 2013. Με τον ΕΝΦΑ το έκτακτο γίνεται κανονικό και το προσωρινό μονιμοποιείται.
Η λεγόμενη τεχνοκρατική διακυβέρνηση έχει το «πλεονέκτημα» της στοχοπροσήλωσης. Προκειμένου να πετύχει το στόχο της, δεν νοιάζεται αν θα σεβαστεί το Σύνταγμα ή τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας ή ακόμη και τη νοημοσύνη των πολιτών. Οι πολίτες δεν μπορούν με την ψήφο τους να αποδώσουν ευθύνες σε μη εκλεγμένους αξιωματούχους. Μπορούν όμως να τις διοχετεύσουν σε όσους τους στηρίζουν. Οι βουλευτές αντιπροσωπεύουν το έθνος, λέει το άρθρο 51 παρ. 2 Συντ., όχι τους δανειστές του έθνους.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΤΡΟΥΓΚΑΛΟΣ (καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο ΔΠΘ)
Η υπερφορολόγηση οδηγεί σε δήμευση ακινήτων
Το Σύνταγμά μας καθιερώνει στο άρθρο 4 παρ. 5 την αρχή της ισότητας στα δημόσια βάρη, ως ειδική μορφή ισότητας. Αυτή συνεπάγεται ότι το φορολογικό σύστημα θα πρέπει να έχει προοδευτικό χαρακτήρα, με άλλα λόγια, να προβλέπει ότι οι πλούσιοι θα βαρύνονται με μεγαλύτερες υποχρεώσεις και οι φτωχοί με λιγότερες ώς καθόλου, εάν βρίσκονται κάτω από το όριο της δυνατότητας να εξασφαλίζουν για τον εαυτό τους τα απαραίτητα της επιβίωσης.
Πέρα από τις οικονομικές δυνατότητες του πολίτη, η συνταγματική επιταγή επιβάλλει να σταθμίζονται και άλλοι παράγοντες από το φορολογικό νομοθέτη, όπως η προστασία της οικογένειας, των πολυτέκνων κ.λπ. (δυνάμει του άρθρου 21 του Συντάγματος). Διαφορετική μεταχείριση ενός εισοδήματος ή περιουσιακού στοιχείου μπορεί να δικαιολογηθεί μόνον όταν είναι εντελώς απαραίτητη για να εξισορροπηθούν οικονομικές θυσίες άλλων τμημάτων του πληθυσμού.
Στη φορολόγηση των ακινήτων, συνεπώς, θα έπρεπε να εφαρμοστούν οι παραπάνω αρχές: να ισχύσει σύστημα προοδευτικής φορολογίας (δηλαδή, με φορολογικό συντελεστή κλιμακούμενο ευθέως ανάλογα με το συνολικά διαθέσιμο εισόδημα και την ακίνητη περιουσία), με καθιέρωση αφορολογήτου, με ειδική πρόβλεψη για την πρώτη, οικογενειακή στέγη και την κατοικία των πολυτέκνων.
Πρόκληση
Το υπό κρίση νομοσχέδιο, όμως, προβλέπει ακριβώς τα αντίθετα. Δεν λαμβάνει υπόψη το σύνολο της ακίνητης περιουσίας και του εισοδήματος, δεν προβλέπει αφορολόγητο για την πρώτη κατοικία ή την οικογενειακή στέγη και καθιερώνει αδικαιολόγητες και προκλητικές ανισότητες: για παράδειγμα, ένα αστικό οικόπεδο που χρησιμοποιείται ως πάρκινγκ, επιβαρύνεται λιγότερο από ένα αντίστοιχο αγροτεμάχιο στην επαρχία.
Και, φυσικά, η υπερφορολόγηση των ακινήτων, με διαδοχικούς και επικαλυπτόμενους φόρους, σε μια περίοδο μάλιστα ύφεσης και δυσπραγίας, οδηγεί ουσιαστικά σε δήμευση των ακινήτων όσων δεν θα μπορέσουν να ανταποκριθούν στις φορολογικές τους υποχρεώσεις.
Συντελείται, με άλλα λόγια, ακόμη μία επιχείρηση αφαίρεσης πλούτου από τις φτωχότερες τάξεις, η οποία, εάν ολοκληρωθεί, θα σημαίνει το τέλος της μικρής λαϊκής ιδιοκτησίας στην Ελλάδα.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου