οι απόψεις ενός αρχαιολόγου για την κατάσταση στην Αρχαιολογική Υπηρεσία και στο Υπουργείο Πολιτισμού τα τελευταία 36 χρόνια

Του αρχαιολόγου Αντώνη Βασιλάκη

Σαν σήμερα, πριν από 36 χρόνια, άρχισε η  σταδιοδρομία μου στην  αρχαιολογική   υπηρεσία, που κάλυψε το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου.
 Πολλές πίκρες αλλά και χαρές σημάδεψαν αυτά τα 36 χρόνια. 
Τον περασμένο μίνα έφυγαν από την υπηρεσία όλοι οι συνάδελφοι που μπήκαν μέχρι το 1979, μια γενιά αρχαιολόγων που γνώρισε όλες τις μεγάλες αλλαγές στην πατρίδα μας, όλες τις εναλλαγές κυβερνήσεων ΝΔ-Πασόκ, πάλι ΝΔ-Πασόκ, ξανά ΝΔ-Πασόκ-τελικά ΝΔ+=Πασόκ. 
Οι υπουργοί πολιτισμού που εναλλάχθηκαν ήταν 20 περίπου. Με τις φωτεινές εξαιρέσεις της Μελίνας, του Μικρούτσικου, άντε και του Μπένου, όλοι αυτοί ήταν ο,τι πιο δεύτερο διέθετε η πολιτική ζωή της χώρας: Νιανιας, Κούβελας, Παπαζώη, Πάγκαλος, Βενιζέλος, Γερουλάνος, Τατούλης, Πετραλιά, Τζαβάρας, Σαμαράς, Λιάπης, Βουλγαράκης, Παναγιωτόπουλος, Τασούλας. ο Οργανισμός του Υπουργείου Πολιτισμού (και Επιστημών, και Αθλητισμού και Τουρισμού, κατά καιρούς, ενώ για ένα χρόνο το υπουργείο είχε υποβαθμιστεί σε Γενική Γραμματεία) άλλαξε τρεις φορές: μια το 1977, μια το 2002 και μια το 2014.
Οι οργανισμοί του 1977 και του 2002 δε εφαρμόστηκαν ολόκληροι ποτέ. Οι αρχαιολογικοί υπάλληλοι δεν κρίθηκαν σχεδόν ποτέ δίκαια και νόμιμα (εξαίρεση ίσως το 2010). Μάλιστα υπάλληλοι με χαμηλή αξιολόγηση και με μηδενικά πρόσθετα προσόντα έγιναν κατά καιρούς διευθυντές και προϊστάμενοι με πολιτική επιλογή. Έγινε κατάχρηση του αναπληρωτή Προϊσταμένου (ο νόμος λέει ότι δεν μπορεί να υπερβαίνει το εξάμηνο) και αυτό συνεχίζεται και σήμερα. Τα τμήματα στις Εφορείες δεν είχαν υλοποιηθεί ποτέ στον οργανισμό του 77. Αλλά και όταν θεσμοθετήθηκαν το 2002, ποτέ δε λειτούργησαν ουσιαστικά.
Τα υπηρεσιακά συμβούλια (επιτροπές αξιολόγησης) ποτέ σχεδόν δε λειτούργησαν νόμιμα, και αυτό συνεχίζεται και σήμερα. Δεκάδες άξιοι συνάδελφοι βρίσκονταν και βρίσκονται ακόμη μόνιμα παραμερισμένοι αν και με προσόντα ανώτερα εκείνων που είχαν και έχουν οι προϊστάμενοι. Πολλές νέες Εφορείες του οργανισμού του 2002, αλλά και πολλές του παλιού του 1977, δεν στελεχώθηκαν ποτέ, ή στελεχώθηκαν με ένα μόνο αρχαιολόγο και κανένα υπάλληλο άλλης ειδικότητας (παράδειγμα η Εφορεία Κεφαλληνίας-Ιθάκης και Ζακύνθου).
Ολόκληροι νόμοι δεν είχαν και δεν έχουν κανένα αρχαιολόγο και πολλές μεγάλες εφορείες έχουν μόνον έναν η δυο.
Υποδομές δεν υπάρχουν στις περισσότερες περιπτώσεις. Ιδιόκτητα κτίρια δεν έχουν οι Εφορείες. Χιλιάδες ευρώ πληρώνονται για ενοίκια χώρων για τις ανάγκες στέγασης των υπηρεσιών και φύλαξης των αρχαίων.
Και τώρα αυτή την υπηρεσία, που οι ίδιοι διόγκωσαν -στα χαρτιά μόνο- πριν από 12 χρόνια, τη συρρικνώνουν επικίνδυνα. Ήδη την αποκεφάλισαν τα τελευταία 4 χρόνια από τα έμπειρα στελέχη, με τους εγκληματικούς νόμους της διαθεσιμότητα και εφεδρείας του 2001.
Με το νέο οργανισμό θα δοθεί και η χαριστική βολή. Για να γίνουν τα αρχαία βορά στους εργολάβους και στην ιδιωτική πρωτοβουλία, χωρίς κανένα εμπόδιο.

πηγή : "Minoan Seminar" και " Αρχαιολογικά Νέα Βοιωτίας"