Ένας πλανήτης σε πολεμικό παροξυσμό

Η αμερικάνικη στρατηγική ταλαντεύεται ανάμεσα στην επεμβατικότητα και την ανοχή προς καταστάσεις χάους Από τον Κώστα Ράπτη Τα φαινόμενα απατούν. Η εβδομάδα που λήγει σημαδεύτηκε από δείγματα εκτόνωσης σε δύο από τις σημαντικότερες εστίες έντασης στον πλανήτη, με τη συνάντηση των ηγετών της Ρωσίας και της Ουκρανίας στο Μινσκ, καθώς και με την ισραηλινο-παλαιστινιακή συμφωνία μόνιμης εκεχειρίας στη Λωρίδα της Γάζας. Κι όμως, το διεθνές τοπίο είναι περισσότερο ασταθές από ποτέ και οι ένοπλες συγκρούσεις κλιμακώνονται στα πιο διαφορετικά σημεία του κόσμου - συγκρούσεις με χαρακτήρα ολοκληρωτικού πολέμου, που θέτουν κατεξοχήν στο στόχαστρό τους τους άμαχους πληθυσμούς. Η μαρτυρία της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες θα αρκούσε για να το αντιληφθεί αυτό ακόμα και η απορροφημένη από την κρίση της, πλην ακόμη προνομιούχος, Δύση: Ο αριθμός των προσφύγων και εσωτερικά εκτοπισμένων παγκοσμίως έφτασε τους 45 εκατομμύρια ανθρώπους, σημειώνοντας ιστορικό ρεκόρ. Πρόκειται για τη βίαιη αποτύπωση του γεγονότος ότι ο διεθνής συσχετισμός ισχύος (οικονομικής, πολιτικής και στρατιωτικής) βρίσκεται υπό επαναδιαπραγμάτευση, αφήνοντας ελεύθερο τον χώρο για να διαπρέψουν, δίκην πολεμικού υπεργολάβου, ολοένα και λιγότερο «ευπρόσωποι» παίκτες: από τους νεοναζιστές του Δεξιού Τομέα της Ουκρανίας μέχρι τους τζιχαντιστές του «Ισλαμικού Κράτους» στο Ιράκ και τη Συρία. Η εβδομάδα που λήγει, όμως, ανάδειξε και τις αντιφάσεις της αμερικανικής στρατηγικής, έτσι όπως αυτή ταλαντεύεται ανάμεσα στην επεμβατικότητα και την ανοχή προς καταστάσεις χάους. Κυρίως, όμως, ανέδειξε τα όρια του multitasking: Ανάμεσα στα πολυάριθμα μέτωπα που έχουν ανοίξει το τελευταίο διάστημα υπό το ψύχραιμο βλέμμα (αν όχι και την υπόγεια παρότρυνση) της Ουάσινγκτον, η υπερδύναμη βρίσκεται πλέον υποχρεωμένη να κάνει τις ιεραρχήσεις της και να επιλέξει με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει. Είναι δυνατόν να καταπολεμηθεί το «Ισλαμικό Κράτος», το οποίο πλέον περιγράφεται ως απειλή μεγαλύτερη και από την Αλ Κάιντα, χωρίς τροποποίηση της γραμμής στη Συρία, όπου ΗΠΑ και τζιχαντιστές συνέπιπταν έως τώρα στον στόχο της «αλλαγής καθεστώτος»; Είναι δυνατόν να επιτευχθεί η ήττα των τζιχαντιστών, αλλά και η σταθεροποίηση του Αφγανιστάν στην παρούσα μεταβατική φάση, χωρίς τη συνεργασία με το Ιράν (του πάλαι ποτέ «άξονα του κακού»); Επιπλέον, είναι δυνατή μια συνεννόηση με την Τεχεράνη, χωρίς να εκτραπούν πλήρως οι όλο και πιο αυτονομημένοι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ στην περιοχή (από τη Σαουδική Αραβία, που «ιδιωτικώς» χρηματοδοτεί τον τζιχα-ντισμό, μέχρι το Ισραήλ, που καταρρακώνει κάθε προοπτική «λύσης δύο κρατών» στο Μεσανατολικό); Και πώς γίνεται να σταθεροποιηθεί η Μέση Ανατολή εν μέσω νέου Ψυχρού Πολέμου με τη Ρωσία, όταν οι δύο αυτές εστίες κρίσης αρχίζουν και διαπλέκονται, λ.χ., με τη στροφή προς τη «γενναιοδωρία» της Μόσχας ανοιχτά μεν στην Αίγυπτο του στρατάρχη Σίσι και συγκεκαλυμμένα στην Τουρκία του Ταγίπ Ερντογάν; Επιπλέον, πώς είναι δυνατόν να αποτραπεί μια ρωσοκινεζική σύμπραξη με περισσότερο στρατηγικά χαρακτηριστικά, όταν, την ώρα που η Δύση έχει θέσει τη Μόσχα σε κλοιό κυρώσεων, ενθαρρύνοντας αντικειμενικά τη στροφή της προς Ανατολάς, ταυτοχρόνως εντείνει την «περικύκλωση» της Κίνας στη Σινική Θάλασσα, υποχρεώνοντας τους ιθύνοντες του Πεκίνου να ξανασκεφτούν το δόγμα της γεωπολιτικά «διακριτικής» ανάδυσης της κινεζικής ισχύος; Πρόκειται για τα ερωτήματα που κρίνουν, δύο χρόνια πριν από τη λήξη της, την ιστορική παρακαταθήκη της προεδρίας Ομπάμα - αυτή η οποία, άμα τη ενάρξει της, επιβραβεύθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης... http://www.capital.gr